Multitasking a nauka – dlaczego skupienie wygrywa

Żyjemy w świecie, w którym wszystko dzieje się jednocześnie. Słuchamy muzyki, przeglądamy wiadomości, odpowiadamy na maile i próbujemy się uczyć. Wydaje się, że robienie kilku rzeczy naraz to sposób na efektywność, ale badania pokazują coś zupełnie przeciwnego. Multitasking to mit – a kluczem do skutecznej nauki jest pełne skupienie.

Dlaczego mózg nie lubi wielozadaniowości

Wbrew pozorom nasz mózg nie jest zaprojektowany do jednoczesnego wykonywania kilku złożonych czynności. Gdy próbujemy czytać notatki i jednocześnie odpowiadać na wiadomości, nie działamy równolegle – tylko bardzo szybko przełączamy uwagę z jednego zadania na drugie. Każde takie przełączenie kosztuje nas energię, czas i koncentrację.

Według badań Uniwersytetu Stanforda osoby, które regularnie praktykują multitasking, mają większe trudności z filtrowaniem nieistotnych informacji, wolniej się uczą i częściej popełniają błędy. Zamiast być bardziej produktywni, stają się mniej efektywni.

Jak multitasking wpływa na naukę

Podczas nauki nasz mózg potrzebuje czasu, by przetworzyć i zapisać nowe informacje w pamięci długotrwałej. Gdy w tym czasie włączymy dodatkowe bodźce – np. muzykę z tekstem, media społecznościowe czy powiadomienia – proces ten zostaje przerwany. W efekcie uczymy się wolniej, a zapamiętane informacje szybciej ulatują.

Co ciekawe, nawet krótkie rozproszenie, jak sprawdzenie telefonu na kilka sekund, może „zresetować” nasz rytm koncentracji. Badania wskazują, że po przerwaniu zadania potrzeba średnio 20–25 minut, by odzyskać pełne skupienie. W praktyce oznacza to, że każda wiadomość, powiadomienie lub dźwięk może skutecznie rozbić nasz proces nauki.

Skupienie jako przewaga

Skupienie to zdolność do utrzymania uwagi na jednym zadaniu przez dłuższy czas. Gdy koncentrujemy się tylko na nauce, mózg wchodzi w stan tzw. „głębokiej pracy” (deep work). W tym stanie zwiększa się aktywność kory przedczołowej odpowiedzialnej za logiczne myślenie, analizę i zapamiętywanie. Uczenie się staje się wtedy szybsze, bardziej efektywne i trwalsze.

Koncentracja to umiejętność, którą można trenować. Wymaga świadomego podejścia – wyciszenia bodźców, uporządkowania otoczenia i pracy w rytmie dostosowanym do naszych możliwości poznawczych.

Jak trenować skupienie

• Eliminuj rozpraszacze. Wyłącz powiadomienia w telefonie, zamknij niepotrzebne karty w przeglądarce. Warto też ustawić tryb samolotowy lub pracować offline.
• Ustal czas nauki. Metoda Pomodoro, czyli 25 minut pracy i 5 minut przerwy, pozwala utrzymać koncentrację bez przeciążenia.
• Ucz się aktywnie. Zamiast biernego czytania notatek, twórz mapy myśli, streszczaj własnymi słowami i zadawaj sobie pytania kontrolne.
• Dbaj o odpoczynek. Sen, ruch i odpowiednie nawodnienie mają bezpośredni wpływ na zdolność koncentracji.
• Jedno zadanie na raz. Jeśli uczysz się konkretnego tematu, poświęć mu pełną uwagę – dopiero potem przejdź do kolejnego.

Dlaczego skupienie jest coraz trudniejsze

Nowoczesne technologie uczą nas fragmentarycznego myślenia. Przewijanie krótkich filmów, szybkie wiadomości i niekończące się powiadomienia osłabiają naszą zdolność koncentracji. Z każdym dniem trudniej utrzymać uwagę na jednym temacie dłużej niż kilka minut. Dlatego coraz więcej osób świadomie wraca do prostych metod nauki – papierowych notatek, analogowych kalendarzy i wyznaczania stref ciszy.

Współczesny system edukacji również nie sprzyja skupieniu. Wielozadaniowość bywa wręcz wymagana – uczniowie i studenci muszą jednocześnie słuchać, pisać i analizować. Jednak to właśnie powrót do prostoty i jednego celu pozwala osiągać najlepsze efekty.

Technologia w służbie skupienia

Paradoksalnie, technologia może również pomóc w walce z rozproszeniem. Istnieją aplikacje, które blokują powiadomienia, mierzą czas pracy i przypominają o przerwach. Inne, takie jak Focus@Will czy Brain.fm, oferują muzykę wspierającą koncentrację poprzez stymulację fal mózgowych alfa. Warto z nich korzystać, ale z umiarem – jako wsparcia, a nie kolejnego źródła bodźców.

Uwaga to nowa waluta

W świecie, w którym każdy walczy o naszą uwagę, zdolność do skupienia się staje się przewagą konkurencyjną. Osoby potrafiące wyłączyć hałas informacyjny i skoncentrować się na jednym celu osiągają lepsze wyniki – zarówno w nauce, jak i w pracy. To umiejętność, która procentuje przez całe życie.

Jedno zadanie, jeden cel

Multitasking może brzmieć nowocześnie, ale to skupienie jest prawdziwą siłą XXI wieku. Mózg, który działa świadomie i konsekwentnie, uczy się szybciej, zapamiętuje trwalej i czuje się mniej zmęczony. Wystarczy jeden krok – wyłączyć rozpraszacze i po prostu zacząć od jednego zadania.